BİLGECE BAKIŞ
ANASAYFA HABER ARA FOTO GALERİ VİDEOLAR ANKETLER SİTENE EKLE RSS KAYNAĞI İLETİŞİM

HABER ARA


Gelişmiş Arama
İslam Düşüncesinde Yorumlar (Mezhepler)

İslam Düşüncesinde Yorumlar (Mezhepler)

Tarih 27/Mart/2017, 20:07 Editör BİLGE BİLGE

Din Kültürü 11. Sınıf 4. Ünite: İslam Düşüncesinde Yorumlar (Mezhepler)

Din Kültürü 11. Sınıf 4. Ünite: İslam Düşüncesinde Yorumlar (Mezhepler)

KONUYLA İLGİLİ KAVRAMLAR

İtikad: İnanç, iman esaslarına inanmak
Fıkıh: İslam hukuku bilimi
Mezhep: İslam dinindeki yorum farklılıkları, yol, yöntem
İctihad: İslam alimlerinin Kur'an ve sünnetten yola çıkarak yeni bir hüküm çıkarmaları
Müctehid: Kur'an ve sünnetten yeni bir hüküm çıkaran İslam alimi


Mezhepler nasıl ortaya çıktı: Peygamber Efendimiz hayatta iken Müslümanlar İslam dini hakkında merak ettikleri, öğrenmek istedikleri, anlayamadıkları konuları O'na sordular. Birinci ağızdan dini öğrendiler. Peygamberimiz insanlara İslam'ı en iyi şekilde anlattı, öğretti. Peygamberimizin vefatından sonra da Müslümanların dini öğrenme ve anlama çalışmaları devam etti. Bu arada İslam coğrafyası genişledi. Müslüman alimler (müctehidler), İslam coğrafyasının farklı bölgelerinde, farklı kültürlere mensup yeni Müslümanlara İslam'ı anlatmak, ortaya çıkan yeni sorunlara Kur'an ve sünnet ışığında çözümler bulabilmek amacıyla hüküm çıkarma (ictihad) çalışmalarında bulundular. Sonuçta insanların bilgi birikimlerine, anlayışlarına, yapılarına, kültürlerine hatta yaşadıkları coğrafyalara göre farklı mezhepler ortaya çıktı.



İSLAM DÜŞÜNCESİNDE YORUM FARKLILIKLARININ SEBEPLERİ 

a) İnsanın yapısından kaynaklanan sebepler: Her insanın düşünce yapısı, ilgileri, ihtiyaçları, yetenekleri vb farklıdır. Bu farklılık Allah'ın bize verdiği akıl ve düşünce yeteneğinden kaynaklanır. Bu durum İslam alimlerinin dini konularda farklı yorumlar sergilemesine yol açmıştır.

b) Sosyal sebepler: Toplumlar sürekli değişim ve gelişim içindedirler. Örneğin insanoğlu tarım toplumundan sanayi toplumuna, oradan da teknoloji toplumuna geçiş yapmıştır. Bunun yanında savaş, doğal afet, siyasi kriz vb unsurlar toplumların sosyal yapılarını etkilemiştir. Bu değişimler insanların düşünceleri, olaylara bakışı üzerinde etki oluşturmuştur.

c) Kültürel sebepler: Her toplumun benzer yanları olduğu gibi, örf, adet ve kültür bakımından farklı yönleri de vardır. Müctehidler (mezhep kurucuları) Kur'an ve sünneti yorumlarken (ictihad ederken) yaşadıkları toplumun özelliklerini, kültürünü, adetlerini, örfünü İslam'ın özüne aykırı olmayacak şekilde ictihadlarına (yorumlarına) yansıtmış olabilirler.

d) Coğrafi sebepler: Fetihlerle birlikte İslam coğrafyası genişledi. Önceden Arap yarımadasının sıcak çöl ikliminde yaşanan Müslümanlık, Hindistan'ın yağmur ormanlarına, Orta Asya'nın sert iklimine, Akdeniz'in sahil bölgelerine ve değişik iklim bölgelerine taşındı. Bu durum farklı coğrafyalarda İslam'ın uygulamaya yönelik alanlarında farklı yorumların ortaya çıkmasına sebep olmuştur.

e) Siyasi sebepler: İslam tarihinde özellikle Dört Halife dönemindeki bazı olaylar (kimin halife olacağı, Cemel vak'ası, Sıffîn savaşı) Müslümanlar arasında görüş ayrılıklarına yol açmış, bu durum farklı siyasi mezheplerin doğmasına yol açmıştır.

f) Dinî metinlerden kaynaklanan sebepler: Kur'an'da ve hadislerde geçen bazı metinler kapalılık arzeder. Örneğin Kur'an'da müteşabih ayetler vardır. Bu ayetler tek başına anlaşılması zor olan, anlamak için başka delillere ihtiyaç duyulan ayetlerdir. Bu gibi ayetlerde niyeti bozuk olanlar fitne çıkarmışlar, İslam alimleri onların fitnelerine karşı görüşler sunmuşlardır. Böylelikle farklı yorumlar, mezhepler ortaya çıkmıştır.



İSLAM DÜŞÜNCESİNDE SİYASÎ-İTİKADÎ YORUMLAR 

İtikadi mezhepler İslam'ın inanç konularıyla ilgili görüş bildirmişlerdir.

Haricilik: İslam tarihindeki ilk itikadi mezheptir. Sıffin savaşında Hz. Ali'yi destekleyen bir grup, savaşın sonlarına doğru Hz. Ali'nin hakeme başvurmayı kabul etmesi üzerine onun küfre düştüğünü iddia ederek ondan desteğini çekip ayrılmışlardır. Böylece kendilerine "ayrılanlar" anlamında Hariciler denilmiştir. Çünkü bu insanlar Hz. Ali'nin Muaviye karşısında haklı olduğuna ve hakeme başvurmasına gerek olmadığına inanıyorlardı. Haricilikte büyük günah işlemenin insanı dinden çıkardığı kabul edilmiştir. Haricilik İslam dünyasında pek tutunamamıştır. Ancak bu mezhebin bir alt kolu olan İbadiyye ekolü günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. İbadiler daha çok Madagaskar, Zengibar, Kuzey Afrika'nın bazı bölgeleriyle Umman Sultanlığı'nda yaşarlar.

Şia: Peygamberimizden sonra Hz. Ali'nin ayet ve hadis delilleriyle imam (önder) olduğuna, imametin kıyamete kadar da onun soyuna ait olduğuna ve bu soydan gelen imamların Peygamberler gibi masum (günahsız) olduklarına inanan gruba Şia denir. 
On iki imam: Hz. Ali, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin, Ali Zeynelabidin, Muhammed Bakır, Cafer-i Sadık, Musa Kazım, Ali er-Rıza, Muhammed Takî, Ali Nakî, Hasan Askerî, Muhammed Mehdî.
Şiilik zamanla birçok farklı gruplara ayrılmıştır. Zeydiye, İsmailiye, İmamiye gibi kolları günümüze kadar varlıklarını sürdürmüşlerdir. Günümüzde Şiilik denince İmamiye ekolü anlaşılır. Bu ekol İran'ın resmi mezhebidir.  www.huseyinarasli.com

Mu'tezile: Mutezile mezhebinin kurucusu Vasıl bin Ata, Hasan Basri hazretlerinin öğrencisiydi. Hasan Basri'nin ilim meclisinde iç savaşlara katılanlar ile büyük günah işleyenlerin durumu tartışılırken Vasıl bin Ata bunların kafir ya da mü'min olmadıklarını, ikisi arasında bir yerde olduklarını ileri sürerek hocasıyla görüş ayrılığına düşmüş ve meclisten ayrılmıştır. Emevilerin kaderci tutumları Mutezile'nin yaygınlaşmasını sağlamış, Abbasiler döneminde ise faaliyetleri iyice artmıştır. Mutezileye göre İslam'ın inanç esaslarını savunmada naklî delillerin (ayet ve hadis) yanısıra aklî ve felsefî deliller de kullanılmalıdır. Bu görüşleri Kelam ilminin temellerini atmıştır. Mutezilenin beş temel esası: Tevhit, adalet, vaad ve vaid, el-menzile beynel menzileteyn, emri bil maruf nehyi anil münker.

Maturidîlik: İnanç (itikad) konularında İmam Maturidi hazretlerinin görüşlerini benimseyenlerin oluşturduğu ehl-i sünnet mezhebidir. Maturidi mezhebinde akıl ile nakil arasında orta yol tercih edilmiş, dinin anlaşılması konusunda naklin yanında akıl da temel olarak kabul edilmiştir. Maturidiye göre; amel imana dahil değildir, büyük günah işleyen dinden çıkmaz, insan aklıyla Allah'ın varlığını bulabilir, kader konusunda insan bir şeyi yapmak istediği zaman Allah onu yaratır.

Eş'ârîlik: İtikad konularında İmam Eş'ari hazretlerinin görüşlerini benimseyenlerin oluşturduğu ehl-i sünnet mezhebidir. İmam Gazali ve Fahrettin Razi, bu mezhebin görüşlerini benimsemişlerdir. Eşarilikte; itikadi konuların açıklanmasında nakil yanında akla da önem verilir, insanın fiilleri Allah tarafından yaratılır, iyi ve kötü akılla değil nakille bilinir.



İSLAM DÜŞÜNCESİNDE AMELÎ-FIKHÎ YORUMLAR

Fıkhi mezhepler İslam'ın ibadetler ve sosyal hayattaki uygulamalar ile ilgili konularında görüş bildirmişlerdir.

Hanefîlik: İmam-ı Azam Ebu Hanife hazretlerinin görüş ve düşüncelerine dayanan ehl-i sünnet mezhebidir. İmam-ı Azam nakil ile akıl ve hadis ile re'y (görüş) arasında dengeli bir yol benimsemiştir. Ebu Hanife'nin önde gelen öğrencileri İmam Muhammed ve Ebu Yusuf da bu mezhebin yaygınlaşmasında büyük katkı sağlamışlardır. İmam-ı Azam'ın en meşhur eseri "Fıkhul Ekber"dir. Hanefi mezhebi uygulaması en kolay ve en yaygın mezheptir. Müslümanların çoğu bu mezhebe göre amel ederler. En çok da Asya Müslümanları ve Türkler arasında yaygındır. Dayandığı kaynaklar: Kur'an, sünnet, icma, kıyas.

Malikîlik: Büyük hadis ve fıkıh bilgini Malik bin Enes hazretlerinin görüş ve düşüncelerine dayanan ehl-i sünnet mezhebidir. Maliki mezhebinin en önemli özelliği, Medine halkının uygulamalarına, örfüne diğer mezheplerden daha çok önem vermesidir. Çünkü Peygamberimiz 10 yıl burada yaşamış ve bu şehrin adetlerinden İslam'a aykırı olanları kaldırmış veya düzeltmiştir. Bir kısmına da dokunmamıştır. Maliki mezhebi daha çok Kuzey Afrika'da yaygındır.

Şafiilik: Muhammed bin İdris eş-Şafii hazretlerinin görüş ve düşüncelerine dayanan ehl-i sünnet mezhebidir. İmam-ı Şafii dönemin birçok ilim merkezini gezmiş, buralarda gözlemlerde bulunmuş, bazı ictihadlarını bulunduğu çevrenin şartlarına göre yeniden düzenlemiştir. Bu sebeple onun Bağdat dönemi ictihadlarına "eski görüşü", Mısır dönemi ictihadlarına da "yeni görüşü" denilmiştir. Bu mezhep ülkemizin Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleriyle Mısır, Suriye, Filistin, Irak ve Endonezya'da yaygındır. Dayandığı kaynaklar: Kur'an, sünnet, icma, kıyas.
www.huseyinarasli.com
Hanbelilik: Meşhur hadis ve fıkıh alimi Ahmed bin Hanbel hazretlerinin görüş ve düşüncelerine dayanan ehl-i sünnet mezhebidir. Hanbeli mezhebinde hadislere dayalı bir fıkıh anlayışı hakimdir. Çünkü bu mezhebin en önemli özelliği re'y (alimlerin görüşleri) ve kıyastan daha çok ayet, hadis ve sahabe sözü gibi nakli delillere dayanmasıdır. Günümüzde Hicaz bölgesi, Irak, Suriye, Filistin ve Mısır'da yaygındır.

Caferilik: İmam Cafer-i Sadık hazretlerinin inanç, ibadet ve muamelat konusundaki görüşlerine dayandığı belirtilen mezheptir. Caferiler dini konularda Kur'an ve sünnetin yanında masum kabul ettikleri on iki imamın sözlerini de delil olarak görürler. Caferilere İsna Aşeriyye veya İmamiyye de denilmektedir. Günümüzde İran, Irak, Suriye, Afganistan, Pakistan, Azerbaycan gibi ülkelerde yaygındır.



İSLAM DÜŞÜNCESİNDEKİ YORUMLARI BİRLEŞTİREN UNSURLAR

     Mezheplerin farklılığı ibadet konuları ve sosyal hayatla ilgili uygulamalarda kendini göstermiştir. Aşağıda belirtilen dört ana konu ise mezhepleri birleştiren temel unsurlardır. Bunlar;
Tevhit: Allah'ın varlığı, birliği, sıfatları, güzel isimleri.
Nübüvvet: Peygamberlere inanmak.
Kur'an: İslam dininin en temel kaynağı olan ve Allah tarafından Peygamber Efendimize vahiy yoluyla indirilmiş ilahi kitap.
Ahiret: Kıyametin kopmasından sonraki sonsuz hayat.    Hazırlayan: Hüseyin Araslı.

Bu haber 242 defa okunmuştur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

İSLAM DÜŞÜNCESİNDE YORUMLARI(s59-73)Ü4

MEZHEP NEDİR?NEDEN MEZHEPLER DOĞMUŞTUR?

MEZHEP NEDİR?NEDEN MEZHEPLER  DOĞMUŞTUR? MEZHEP NEDİR?NEDEN MEZHEPLER DOĞMUŞTUR?

İSLAM DİNİNİN BİLGİ KAYNAKLARI

İSLAM DİNİNİN BİLGİ KAYNAKLARI İSLAM DİNİNİN BİLGİ KAYNAKLARI

HZ.MUHAMMED (S.A.V)

ATATÜRK VE DİN

GALERİ

HAVA DURUMU

Detaylı bilgi için resmin üzerine tıklayın.

SİTE İSTATİSTİKLERİ

Kategori 63
Haber 1057
Yorum 115
Haber Okuma 1914911
Editör 12


RSS Kaynağı | Yazar Girişi | Yazarlık Başvurusu

Altyapı: MyDesign Haber Sistemi